Basisproces individuele inkomenstoeslag (IIT)

Hjalmar Hamoen, trekker van het basisproces IIT,
over de totstandkoming van dit basisproces


5 november 2019

Eén van de basisprocessen die GBI ontwikkelt is het basisproces Individuele inkomenstoeslag (IIT). We vragen Hjalmar Hamoen, trekker van dit basisproces, naar zijn ervaringen.

IIT is een regeling met veel verbeterpotentieel

“De individuele inkomenstoeslag (IIT) geeft mensen die langere tijd op een minimumniveau moeten rondkomen een aanvulling voor bijvoorbeeld vervangingsuitgaven. Het is een regeling die in eerste instantie vrij eenvoudig lijkt. Voor mensen met een bijstandsuitkering klopt dat ook wel, omdat we ‘onze’ klanten al kennen. Voor mensen zonder bijstandsuitkering kan de complexiteit snel toenemen. Nadere verdieping leert dat er impliciet al gauw meer dan 30 vragen beantwoord moeten worden voordat een besluit genomen kan worden. Gemeenten hebben ook relatief veel beleidsvrijheid om deze aspecten net iets anders in te vullen. De kunst is dan om de uitvoeringskosten beheersbaar te houden.

De IIT is gekozen als een van de eerste basisprocessen om ervaring op te doen met het ontwikkelen van een basisproces. We verwachten dat er veel verbeterpotentieel in de regeling zit. Zeker als we erin slagen het proces slim in te richten met behoud van beleidsruimte waar dat er echt toe doet.”

Dromen en praktische verbetervoorstellen

We vragen Hjalmar naar de aanpak. “In twee fieldlabs hebben experts uit diverse gemeenten nagedacht over hoe het proces er idealiter uit kan zien. In de ideale situatie is er helemaal geen proces, omdat bijvoorbeeld via slimme aanpassing van het belastingtarief zeer effectief de gewenste extra inkomsten bij de doelgroepen terecht kan komen. We hebben echter te maken met bestaande regelgeving en daarbinnen is er ook winst te behalen. Zo hebben we gekeken naar de vragen die gesteld worden. Moeten we die echt allemaal stellen? Welke zijn echt relevant? Welke antwoorden weten we al? Hoe kunnen we de vragen slim stellen?

We hebben vier doelgroepen onderscheiden en per situatie bekeken hoe wij deze doelgroepen het beste van dienst kunnen zijn. Met alleen de IIT-deskundigheid kun je geen basisproces ontwikkelen. Hjalmar: “In een multidisciplinaire werkgroep werken we met bedrijfs-/informatie-architecten en procesdeskundigen onze inzichten verder uit en maken we de bouwstenen (bedrijfsservices) waarmee in een later stadium het basisproces ingericht kan worden. ”

Ook andere basisprocessen liften mee

“Het mooie is dat door het onderkennen van de bedrijfsservices als bouwstenen van processen ook inzichtelijk wordt welke bouwstenen in meerdere processen gebruikt worden. Zo kan een aanvraag IIT voor iemand met een bijstandsuitkering eenvoudiger worden toegekend, omdat informatie voor 60%-70% al bekend is. Bouwstenen als Woon- en leefsituatie, Inkomen en Vermogen komen niet alleen voor bij een aanvraag IIT maar ook bij een aanvraag levensonderhoud of aanvraag bijzondere bijstand. Op dit moment worden de bedrijfsservices op papier uitgewerkt. We maken daarbij dankbaar gebruik van het materiaal dat eerder is ontwikkeld binnen Wigo4it. En daarna gaat het erom de services ook feitelijk beschikbaar te krijgen.”

Belangrijke inzichten

“We hebben geleerd om bewuster na te denken over het doel van een product en welke informatie we echt nodig hebben om te komen tot een besluit: zijn we niet te ver doorgeschoten in het uitwerken van de regeling? Daarnaast wordt ook duidelijk dat standaardafspraken over toepassing van criteria en normen prima samen kunnen met lokale beleidsvrijheid. Verschil in de hoogte van de inkomensgrens bijvoorbeeld is goed hanteerbaar in IT-systemen als we het uitdrukken in eenheden als 100% of andere % van het sociaal minimum.”